Akoestiek: “Gebruik de oren tijdens het ontwerpen”

intsite | Akoestiek: “Gebruik de oren tijdens het ontwerpen”


Rockfon

Slecht slapen, hartziekten, tinnitus, gehoorproblemen,… Een slechte akoestiek en geluidsoverlast blijven niet altijd zonder gevolgen. Over het belang van een goede akoestiek voor onze levenskwaliteit zijn zowel fabrikanten, experts als architecten het dan ook roerend eens. “Zet akoestiek vanaf dag één van de ontwerpfase op het programma”, klonk het onder meer tijdens een panelgesprek rond akoestiek, georganiseerd door Rockfon en gemodereerd door intsite.be.

Donderdag 8 november was feestzaal De Architect in Lennik het decor voor een avond rond akoestiek. Gastheer Rockfon, onderdeel van Rockwool Group, nam samen met een groep genodigde architecten afscheid van akoestisch expert Albert Ricour, die na 32 jaar trouwe dienst zijn pensioenstart vierde. De avond, die nog gekleurd werd door een aantal interessante presentaties rond akoestiek, eindigde met een panelgesprek tussen architecten en experten.

Pascal van Dort (akoestisch expert Rockfon), Peter Leroy (ontwerpbureau Stramien), Filip Verbandt (onafhankelijk adviesbureau EVA International) en Jos Leyssens (architectenbureau License to Build) namen plaats. intsite.be fungeerde als moderator en zet de meest markante uitspraken op een rij:

Staat akoestiek nog vaak achteraan de rij tijdens het ontwerpen en de uitvoering van het ontwerp?

Peter Leroy: “Hoe belangrijk het ook is, vaak wordt akoestiek op het einde aangepakt omdat het ook pas op het einde aan te brengen is. Voor veel bouwheren is vooral de kostprijs een probleem. Daarom breek ik een lans voor creatief denken. Pingpongen op kantoor zonder geluidsoverlast voor de collega’s kost geld als je dat akoestisch wil aanpakken. Maar de verdieping boven ons, wij zitten in een electrabeltoren uit betonskeletbouw, had ruimte op overschot dus pingpongen wij daar. Denk creatief na en houdt rekening met de bestaande structuur en de kosten om dan akoestisch het best mogelijke resultaat te bereiken.”
Pascal van Dort: “Als je al bij het begin ontwerp aandacht besteedt aan akoestiek, dan moet je achteraf geen extra kosten maken. De mens moet centraal staan tijdens het ontwerpen, niet louter het visuele. Tegenwoordig moet alles vooral instagrammable zijn. En dat is jammer. Bij het ontwerpen moeten alle zintuigen gebruikt worden.”
Jos Leyssens: “Wij zijn erg actief in de scholenbouw en onze ervaring is dat een professionele opdrachtgever echt wel aandacht besteed aan akoestiek. Er is ook een akoestische norm voor scholengebouw, al gaat die soms wat te ver volgens ons omdat het de creativiteit van de architect kan beperken. Maar de aandacht is er wel, zeker nu de vraag naar grote, klasoverschrijdende lokalen groeit. Reeds in de beginfase van het ontwerp rekening houden met akoestiek is zeker een must, maar dat is veel minder evident bij bestaand patrimonium.”


Tegenstanders van landschapskantoren klagen vandaag over een gebrek aan akoestisch comfort. Terecht?

Filip Verbrandt: “Akoestiek is fysica en fysica is niet veranderd. En in kantoren werken ook nog altijd mensen die nog steeds dezelfde handelingen uitvoeren: praten, telefoneren, nadenken en tokkelen op een klavier. Het grote probleem vandaag is dat landschapskantoren te stil zijn. Daardoor kan je zelfs gestoord worden door geluid op grote afstand. Wat je daar tegen kan doen? De HVAC niet te stil maken, of luidsprekers met ruis zijn enkele voorbeelden.”


Zijn architecten voldoende op de hoogte van de basisprincipes van akoestiek?

Pascal van Dort: “Ik geef wel eens gastcolleges en dan pols ik bij de studenten of akoestiek in het lessenpakket zit. Bouwfysica? Behoorlijk. Geluid? Zit er ook wel bij. Maar akoestiek? Bijna niets. Dat vind ik heel gek.”
Jos Leyssens:
“Ik ga niet akkoord. Architecten weten wel degelijk iets over akoestiek. Ik studeerde in Leuven en kreeg een apart vak akoestiek. Ik spreek dan over 25, 30 jaren geleden. We waren er toen al mee bezig en nu nog. Ook de bouwheren. Vooral in scholen is akoestiek echt een issue. Onze architecten zijn daar beslagen in en we doen ook geregeld beroep op externe experten.”
Filip Verbrandt: “In die discussie wil ik toch graag benadrukken dat ik een groot verschil zie tussen ingenieurarchitecten en ingenieurs. Worden voor HVAC, stabiliteit, epb studiebureaus ingeschakeld? Ja. Voor akoestiek veel minder. Dat wordt nog al te vaak tussen de soep en de patatten aangepakt.”
Peter Leroy: Als het complex is, zoals een aula of feestzaal, dan is het absoluut nodig om een externe specialist in te schakelen. Akoestiek is een van de moeilijkste expertises.”


Als jullie een gouden akoestische tip mogen geven, welke zou dat dan zijn?

Filip Verbrandt: “Tachtig procent van de ruimte-akoestiek zit in het plafond. Pak dus zeker het plafond aan.”
Pascal van Dort: “Gebruik alle zintuigen bij het ontwerpen, niet alleen de ogen.”
Peter Leroy: “Valse plafonds zijn doorgaans lelijk. Er zou best wat meer oog voor het esthetische mogen zijn.”
Jos Leyssens: “Neem de akoestische bekommernis mee vanaf dag één in de ontwerpfase.”