Vernieuwen door hergebruik

intsite | Vernieuwen door hergebruik
  •   26 feb 2019
  • Niels Rouvrois

Apotheek Emilie
Pedro Correa

Geen standaardmeubels, oog voor detail, origineel en speels. Dat waren zowat de sleutelwoorden die architecte Nathalie De Leeuw kreeg voor de verbouwing en herinrichting van apotheek Emilie in Schaarbeek. “De apotheker liet enkele ontwerpen maken door gespecialiseerde apotheekinrichters, maar was nooit tevreden over de standaardvoorstellen die hij kreeg”, vertelt Nathalie De Leeuw.

De apotheker gaf de architecte de opdracht om met een origineler en speelser ontwerpconcept voor de dag te komen voor zijn apotheek op het gelijkvloers van een burgerwoning met hoge plafonds in de Emile Verhaerenlaan in Schaarbeek. Nathalie De Leeuw: “De opdrachtgever wilde geen standaardmeubels gebruiken en vroeg om ook alle meubels in detail uit te werken.”

De apotheker had ook nog twee praktische vragen. “Hij wilde de werkcirculatie optimaliseren door de toonbank, het bureau, de bestellingzone en de apothekerskasten zo dicht mogelijk bij elkaar te plaatsen en tegelijkertijd de apothekerskasten als zichtbaar decoratief element in de apotheek te integreren. Als laatste punt wilde de bouwheer dat de apotheek tijdens het hele project kon open blijven”, aldus de architecte.

Warme sfeer

Nathalie De leeuw:Ik wilde als architect een omgeving creëren die mensen uitnodigt om binnen te komen. Het interieur mocht geen klinische uitstraling hebben, maar moet de klanten als bezoekers verwelkomen in een warme sfeer.” De materiaalkeuze werd op dit doel afgestemd, met hergebruik van unieke recuperatiematerialen aangekocht bij Rotor Deconstruction. Het plafond kreeg een zeer apart cachet dankzij het gouden rasterplafond dat in de jaren 1960 werd getekend door interieurontwerper Jules Wabbes voor de Generale Bank in Brussel. Daarnaast werden kleurrijke stukken glas van Val Saint-Lambert geïntegreerd in de wand tegenover de toonbank.

Het interieur werd als één geheel ontworpen, waarbij de assen en randen van de meubels ook in de vloeren en de plafonds werden doorgetrokken. In de zwarte granitovloer werden messinglijnen getrokken, die terugkomen in het plafond en de binnenzijde van de spots en hangkabels van de lampen boven de toonbank. Door met berkenmultiplex te werken voor de wand- en radiatorbekleding en voor de hoge kasten, kon de kopse zijde van het berkenmultiplex gebruikt worden om de verticaliteit van de ruimte te benadrukken.

Doorlopende ledlijnen

De verlichting boven het rasterplafond werd uitgevoerd met doorlopende ledlijnen. De verlichting zorgt in combinatie met het rasterplafond voor een spel van licht en schaduw op de muren. De waaier aan lijnen komt ook terug in de radiatorbekleding. Flexibiliteit in de kleuren van de ledverlichtingen creëren de mogelijkheid om de apotheek volgens de seizoenen een andere sfeer te geven.

Nahtalie De Leeuw: “De apotheker vroeg om de werkcirculatie te optimaliseren. De toonbank, het bureau, de bestellingszone en de apothekerskasten werden zo dicht mogelijk bij elkaar geplaatst. De werkcirculatie werd voorts beperkt door de apothekersschuiven te plaatsen in de achterin gelegen zone met lagere plafondhoogte. Om bij te dragen tot ruimtelijke ordening van de apotheek werd donker hoogkantparket gebruikt voor de vloer in de werkzone van de apotheker. De circulatie van de klanten doorheen de apotheek werd vormgegeven door de losse meubels allemaal verschillende kleuren en schuine zijden te geven. Ook de losse meubels werden uitgelijnd op de messing lijnen ingewerkt in de vloer.”

Uitdagingen

Een grote uitdaging vond Nathalie De Leeuw in de brandveiligheid. “Het plafond van de apotheek moest een brandweerstand van één uur hebben om de privéwoning op de verdiepingen van het burgerhuis in geval van brand te beschermen. Hierdoor moest ik creatief te werk gaan met het voorzien van een plafond en verlichtingen. Het werken met een verlaagd plafond was hiervoor noodzakelijk, maar ik wilde een originelere oplossing dan een standaard tegelplafond. Daarom viel de keuze op het reeds genoemde gouden plafond van Jules Wabbes.”

Ook uitdagend was de zone van de bereidingen en de werkruimte van de apotheker in het verlengde van de apotheek die visueel mee in het concept geïntegreerd moesten worden. Er werd daarom gewerkt met verticale houten balken met glazen legplanken om het publieke en professionele gedeelte van de apotheek visueel te scheiden terwijl de zichten binnen de apotheek bewaard bleven.

De bestaande apothekersschuiven moesten ook hergebruikt en opnieuw bekleed worden. Nathalie De Leeuw: “Hiervoor dacht ik eerst om recuperatiepanelen te gebruiken met foto’s van Christophe Gevers, afkomstig van de Generale Bank. Maar deze bleken te klein en te moeilijk te versnijden. De schuiven werden uiteindelijk door de schrijnwerker met berkenmultiplex opnieuw bekleed.”

Visueel en functioneel geheel

De apotheek werd tot een visueel en functioneel geheel gesmeed door de structurele componenten van het project, de meubels en het buitenschrijnwerk minutieus te ontwerpen en op elkaar te laten aansluiten. Nathalie De Leeuw: “Vaak wordt het plafond in het ontwerpproces vergeten, maar in dit project gaf het goudkleurige plafond de apotheek net een bijzondere dimensie. Het materiaal- en kleurgebruik geeft de apotheek een conviviale atmosfeer, die de klant verwelkomt en de apotheekmedewerkers leidt naar een sterk persoonlijk contact met de klant.”

De opdrachtgever wilde de beschikbare ruimte ten volle benutten. Om een ruimtegevoel te creëren werden de oude bogen van de gelijkvloerse verdieping van het burgerhuis verwijderd en de beschikbare breedte en hoogte werden helemaal benut. De plaatsing van een L-vormige toonbank aan de achterzijde van de apotheek, gaf de ruimte een grotere diepte. Door de apothekersschuiven in de achterliggende zone met het lagere plafond te plaatsen, werd eveneens ruimte gewonnen. De beschikbare vloeroppervlakte werd door deze twee ingrepen ongeveer verdubbeld.

Gerecupereerde materialen

Nathalie De Leeuw: “Ik koos ervoor om te werken met gerecupereerde materialen met een heel bijzonder karakter. Het gouden rasterplafond werd door Jules Wabbes ontworpen voor de Generale Bank in Brussel. Het werd verwijderd door Rotor Deconstruction en nu hergebruikt om de apotheek een warme uitstraling te geven door de gouden kleur. Op de vloer van het sas van de apotheek werd een granietvloer van de Generale Bank hergebruikt. Op de zijwand van de inkom werd een mediterrane foto opgehangen van fotograaf Christophe Gevers, die eveneens afkomstig is van de Generale Bank. In de wand tegenover de toonbank zijn gekleurde stukken glas van Val Saint-Lambert ingewerkt in de wand. De glasdelen werden geaccentueerd door achter elk glas een ledverlichting te plaatsen. De wand met gekleurde stukken glas geeft extra kleur en warmte aan de apotheek.”

Alle materialen werden met het oog op duurzaamheid geselecteerd. Er werd gewerkt met recuperatiematerialen voor de vloer, de decoratie en het plafond. “De hergebruikte materialen zijn luxueus en van hoge kwaliteit omdat ze afkomstig zijn van de representatieve ruimtes van de grote financiële instellingen uit ons nationale verleden. Bovendien werden elementen van het bestaande meubilair, zoals de apothekersschuiven en de bestaande glazen legplanken, hergebruikt”, besluit Nathalie De Leeuw.


Bron: Nathalie De Leeuw